درس خارج اصول حجت الاسلام والمسلمین حق پناه (زیده عزه)

در باب مسئله حکم نماء احد المشتبهین بعضي فرموده اند نماء مشتبه مثل ملاقي مشتبه است، نه وجوب.
آيت الله خوئي فرموده دليل خاص شرعي و عقلي بر حرمت تصرف در نماء مشتبه وجود ندارد؛ بايد به اصل موضوعي مراجعه کرد. اما نتيجه مراجعه به اصل موضوعي همه‌جا يکسان نيست، نتيجه اصل موضوعي گاه حرمت تصرف در نماء است و ضمان دارد ؛ و گاه نتيجه‌اش جواز تصرف است و ضمان هم ندارد.
ایشان به خودشان اشکالی وارد داشته: در مقابل این استصحاب، استصحاب عدم ازلي حدوث ثمره در ملک خودش نیز جاری است پس در ملک غیر حادث شده و تصرف در آن جایز نیست؛ و اين دو اصل با هم تعارض و تساقط مي‌کنند. در نتيجه تصرف در نماء جايز نيست.
و سپس از این اشکال اینگونه پاسخ داده اند؛ اين استصحاب دوم جاري نيست چون اصل مثبت است. مي گوييد اصل اين است که ميوه در ملک من حادث نشده پس در ملک غیر ايجاد شده است پس تصرف در ملک غير است و حرام و ضمان دارد. اين اصل مثبت است. لذا يک اصل موضوعي جاري مي شود و آن اينکه اين ثمره در ملک غير متکون نشده ، اصل مثبت هم نيست ؛ چيزي که در ملک غير متکون نشده حرام نيست و ضمان ندارد.
اما ظاهراً استصحاب «عدم ایجاد ثمره در ملک غير» جاري نمي‌شود چه استصحاب فرد يا استصحاب کلي و به نظر می رسد فرمايش محقق نائيني و عراقي درست باشد چرا که......... برای مشاهده ادامه خبر کیک کنید